Feeds:
Posts
Comments

Posts Tagged ‘Athens’

16η ΗΜΕΡΙΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ
16th  ENVIRONMENTAL ARCHAEOLOGY WORKSHOP

«Φυσικό και ανθρωπογενές τοπίο: Μια αέναη σχέση»

«Natural and anthropogenic landscape: An eternal relation»

1 Απριλίου 2016

Χώρος: Νομισματικό Μουσείο, Βιβλιοθήκη Σλήμαν 2ος όροφος
Ώρα: 09:00π.μ. – 15:00μ.μ.

Διεύθυνση: Νομισματικό Μουσείο-Ιλίου Μέλαθρον, Ελ. Βενιζέλου (Πανεπιστημίου) 12, 10671 ΑθήναΤηλέφωνα: 210-3632057, 210-3612834 και 210-3612872

 

‘’Φυσικό και ανθρωπογενές τοπίο: Μια αέναη σχέση’’

Το τοπίο του παρελθόντος, χώρος δράσης και δημιουργίας του ανθρώπου μπορεί να αναγνωστεί με την σωστή διεπιστημονική μεθοδολογική προσέγγιση, προσφέροντας πολύτιμες πληροφορίες για την κάθε αρχαιολογική θέση. Μέσα από τις ανακοινώσεις Ελλήνων και ξένων αρχαιολόγων, γεωλόγων, ιστορικών της τέχνης, μουσειολόγων και άλλων ειδικών αποκαλύπτονται κρυφές πτυχές του αρχαίου περιβάλλοντος.

Η Ημερίδα αποβλέπει στην επίτευξη των ακόλουθων στόχων:

I. ΝΑ ΚΑΤΑΔΕΙΞΕΙ

  • Τον πλούτο των πληροφοριών αρχαιολογικής και περιβαλλοντικής φύσεως που είναι δυνατόν να αντληθούν από την μελέτη και την αξιοποίηση κάθε ανασκαφικού και αρχαιοπεριβαλλοντικού στοιχείου και ευρήματος
  • Την δυνατότητα προσεγγίσεως και κατανοήσεως του περιβάλλοντος και του τοπίου προηγούμενων εποχών μέσω της διεπιστημονικής προσέγγισης.
  • Την χρησιμοποίηση κοινής ορολογίας μεταξύ συγγενών επιστημονικών κλάδων τόσο στην ελληνική όσο και στην αγγλική γλώσσα
  • Την σημασία της διεθνούς συνεργασίας

II. ΝΑ ΔΩΣΕΙ ΤΗΝ ΕΥΚΑΙΡΙΑ περαιτέρω γνωριμίας και συνεργασίας μεταξύ φοιτητών, καταξιωμένων επιστημόνων, ομάδων και φορέων που δραστηριοποιούνται σε τομείς σχετικούς με το αντικείμενο της Περιβαλλοντικής Αρχαιολογίας στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

Η ημερίδα γίνεται στο πλαίσιο της συνεργασίας της Ομάδας Περιβαλλοντικής Αρχαιολογίας του ΕΚΠΑ και του Νομισματικού Μουσείου.

Την ημερίδα μπορούν να παρακολουθήσουν όλοι όσοι έχουν ανάλογο επιστημονικό ενδιαφέρον αφού δηλώσουν συμμετοχή ηλεκτρονικά στο e-mail: anastasia.schoina91@gmail.com

Οι θέσεις είναι περιορισμένες, θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας.

Σε όσους ενδιαφέρονται παρέχεται βεβαίωση συμμετοχής-παρακολούθησης.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ – PROGRAMME και ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ – ABSTRACTS δείτε εδώ: 16η ΗΜΕΡΙΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ 2016

Advertisements

Read Full Post »

 Η διαχείρισή του στην αρχαιότητα γινόταν με τον πλέον ορθολογικό τρόπο

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ:  17/10/2011, 21:33

Μαρία Θερμού

Πώς δεν έλεγαν το νερό - νεράκι στην αρχαία Αθήνα
Αρχαία πηγάδια που ανασκάφηκαν στο κέντρο της Αθήνας στο πλαίσιο της κατασκευής του Μετρό.

Συστήματα δεξαμενών που επικοινωνούσαν μεταξύ τους με υπόγειες σήραγγες, υδραγωγεία που μετέφεραν νερό από τα γύρω βουνά, πολύ μεγάλο αριθμό πηγαδιών, κρήνες και γενικότερα υδραυλικά έργα μάστευσης και μεταφοράς των υδάτων έχει αποκαλύψει η αρχαιολογική σκαπάνη στην πόλη της Αθήνας. Στην Αρχαϊκή και την Κλασική εποχή δεν υπήρχε ελληνική πόλη χωρίς τα στοιχειώδη: υδραγωγείο, δίκτυο διανομής και κρήνη. Ειδικοί νόμοι εξάλλου όριζαν την χρήση όλων αυτών.


«Το λεπτόγεω της Αττικής και οι ιδιαίτερα περιορισμένες βροχοπτώσεις είχαν οδηγήσει τους κατοίκους στην εξαντλητική αξιοποίηση όλων των υδάτινων πόρων, αρχικά από τοπικές πηγές και στην συνέχεια, όταν αυτές δεν επαρκούσαν, από τις πιο απομακρυσμένες»,
είπε η αρχαιολόγος κυρία Εφη Λυγκούρη στην ημερίδα του υπουργείου Πολιτισμού «Νερό – Περιβάλλον – Πολιτισμός». Σε μία εποχή που το νερό, παρότι στον προηγμένο κόσμο παραμένει εύκολα προσβάσιμο, θεωρείται ήδη αγαθό εν ανεπαρκεία η διαχείρισή του στην αρχαιότητα γινόταν με τον πλέον ορθολογικό τρόπο.
Τα ποτάμια της Αττικής αρχικώς, ο Κηφισός και ο Ιλισός που όμως δεν είχαν συνεχή ροή, ο χείμαρρος Ηριδανός που γινόταν ορμητικός μόνον ύστερα από δυνατές βροχοπτώσεις, αλλά και πηγές όπως η Κλεψύδρα πάνω στην Ακρόπολη και η Καλλιρρόη δίπλα στον Ιλισό, τροφοδοτούσαν με νερό την πόλη της Αθήνας. Τα αποθέματά τους όμως δεν επαρκούσαν, έτσι οι Αθηναίοι προχώρησαν στην συστηματική αξιοποίηση των επιφανειακών πηγών και στην υδρομάστευση των υπογείων υδάτων καθώς και στην μεταφορά τους από απομακρυσμένες πηγές που βρίσκονταν στις πλαγιές των βουνών. Από την εποχή του Σόλωνα εξάλλου κάθε σπίτι της Αθήνας είχε πηγάδι στην αυλή του, μόνον στην Αθηναϊκή Αγορά μάλιστα έχουν ανασκαφεί σήμερα 400 πηγάδια.
«Στην Σολώνεια Νομοθεσία υπήρχαν νόμοι που προέβλεπαν το βάθος της εκσκαφής και την απόσταση που έπρεπε να έχουν τα πηγάδια μεταξύ τους καθώς και τα μέτρα που έπρεπε να λαμβάνονται για την εξασφάλιση και την αποφυγή μολύνσεών του. Ειδική επιτροπή με επικεφαλής τον μοναδικό αιρετό άρχοντα που ονομαζόταν “ο των κρηνών επιμελητής” φρόντιζε εξάλλου για την αυστηρή τήρηση των νόμων», είπε η κυρία Λυγκούρη. Αργότερα η διαχείριση του ύδατος περνάει και στους Νόμους του Πλάτωνα, ο οποίος φαίνεται να έχει ως πρότυπό του τα δίκτυα για την αποχέτευση και περισυλλογή των νερών που έχουν βρεθεί στην περιοχή της Αρχαίας Αγοράς. Στην ίδια νομοθεσία όμως προβλέπεται και ο εξωραϊσμός του περιβάλλοντος μέσω του ύδατος. Οι κρήνες δηλαδή, που τροφοδοτούνται από πηγές, πρέπει να κοσμούνται με φυτά και ωραία οικοδομήματα, τα ιερά πρέπει να τροφοδοτούνται με νερά για να ποτίζονται τα ιερά άλση που τα περιβάλλουν αλλά και οι ναοί το ίδιο για να είναι όμορφοι όλες τις εποχές του έτους.

 

Η παρατεταμένη ξηρασία της Αττικής που άρχισε από τα μέσα του 4ου αιώνα π.Χ. οδήγησε στην δημιουργία υπόγειων δεξαμενών που επικοινωνούσαν μεταξύ τους με αγωγό. Οι δεξαμενές παρείχαν νερό για πλύσιμο αλλά και το πόσιμο, που η άντλησή του γινόταν από ξεχωριστό πηγάδι. «Πολύπλοκα και πολυδαίδαλα τέτοια συστήματα έχουν ανασκαφεί στην Αθήνα αποδεικνύοντας την σημαντική τεχνογνωσία σε υδραυλικά έργα των Αθηναίων ήδη από τον 6ο πΧ. αιώνα», όπως είπε η αρχαιολόγος. Ένα τέτοιο έργο έχει ανασκαφεί στην ανατολική πλαγιά του Αγοραίου Κολωνού, όπου βρίσκεται ο ναός του Ηφαίστου ενώ ένα ακόμη βρέθηκε από τον Ντέρπφελντ το 1892-1898 στη βόρεια πλαγιά του Αρείου Πάγου.

 

Η κατασκευή των μεγάλων υδραγωγείων υπήρξε ωστόσο έργο τυράννων: Το Ευπαλίνειο όρυγμα ήταν έργο του Πολυκράτη της Σάμου, το υδραγωγείο της Νάξου ήταν έργο πιθανώς του Λύγδαμι, επίσης υπήρχε η κρήνη του Θεαγένη στα Μέγαρα ενώ η Εννεάκρουνος με το αντίστοιχο υδραγωγείο στην Αθήνα δημιουργήθηκε από τους Πεισιστρατίδες. Τμήμα του Πεισιστράτειου υδραγωγείου μάλιστα αποκαλύφθηκε 1995 στην ανασκαφή για το σταθμό του μετρό «Ευαγγελισμός» στην Βασιλίσσης Σοφίας. Ο αγωγός αυτός αποτελεί τη βασική αρτηρία του υδραγωγείου που μετέφερε νερό στην Αθήνα από τις πηγές του Ιλισού στον Υμηττό, οι οποίες τοποθετούνται πάνω από το δήμο Παπάγου κοντά στον Αγιο Ιωάννη τον Θεολόγο.

 

Παρόμοιου τύπου ήταν ο αγωγός (530-520 π. Χ.) που τροφοδοτούσε με νερό την κρήνη της Αρχαίας Αγοράς, η οποία έχει ταυτισθεί με την Εννεάκρουνο. Την κρήνη κατασκεύασαν οι Πεισιστρατίδες για να εξωραΐσουν την πόλη και από το πλήθος των αρχαίων αναφορών αποδεικνύεται ότι αποτελούσε ένα από τα πλέον φημισμένα οικοδομήματα, που καταλάμβανε κεντρικό τμήμα της Αγοράς. Τμήμα του υδραγωγείου που κατασκεύασε εξάλλου ο Κίμων θεωρείται και ο αγωγός, που έχει ανακαλυφθεί πίσω από την Ποικίλη Στοά ενώ στην εποχή του Κίμωνα χρονολογεί η αρχαιολόγος και τους αγωγούς που βρέθηκαν στην ανασκαφή του μετρό μπροστά στη Βουλή. Στο πλαίσιο των εγγειοβελτιωκών έργων της αρχαία Αθήνας εντάσσεται όμως η αποστράγγιση της ευρύτερης περιοχής του Κεραμεικού αλλά και η διευθέτηση της κοίτης του Ηριδανού.

 

Ένας από τους λόγους άλλωστε που οι αρχαίοι Αθηναίοι είχαν ιδρύσει τα Γυμνάσιά τους έξω και μακριά από την πόλη φαίνεται ότι ήταν η εξασφάλιση του νερού, που ήταν αναγκαίο για το λούσιμο των νέων που γυμνάζονταν σε αυτά. Έτσι το Γυμνάσιο της Ακαδημίας ιδρύθηκε κοντά στην τότε όχθη του Κηφισού, το Γυμνάσιο του Λυκείου ακριβώς δίπλα στον Ιλισό, όπως και το Γυμνάσιο του Κυνοσάργους.

 

«Η έλλειψη του νερού στην Αττική οδήγησε τους κατοίκους της να μελετήσουν την ροή των ποταμών και τη διείσδυση της βροχής μέσα στη γη και να ανακαλύψουν που κρύβονται τα νερά ώστε να τα αντλήσουν αποκτώντας έτσι μία ξεχωριστή τεχνογνωσία. Έτσι ανέπτυξαν έναν πολύ μεγάλο υδροτεχνολογικό πολιτισμό, όπως αποδεικνύεται από τα έργα τους. Όμως παρά την αγωνιώδη τους προσπάθεια για την εξεύρεση του άριστου αγαθού κατά τον Πίνδαρο, το διέθεταν απλόχερα για τον εξωραϊσμό της πόλης τους αλλά κυρίως των δημοσίων κτιρίων και των ιερών τους, που ιδρύθηκαν μέσα σε πυκνόφυτα άλση και κοντά σε ποτάμια και πηγές», κατέληξε η κυρία Λυγκούρη.

 

Read Full Post »

Το μάθημα της Περιβαλλοντικής Αρχαιολογίας διδάχθηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα τη δεκαετία του 1980 στο ΕΚΠΑ από την Λ. Καραλή. Έπειτα από πολύχρονες προσπάθειες από το 2003 λειτουργεί το Εργαστήριο Αρχαιοπεριβαλλοντικών Ερευνών, σύμφωνα με το Προεδρικό Διάταγμα Αρ. 104468/Β1/2003 (ΦΕΚ, 6/10/2003, Αρ. φύλλου 1445).

Το Εργαστήριο Αρχαιοπεριβαλλοντικών Μελετών με τα αρχικά ΕΠΑ στεγάζεται στο συγκρότημα γραφείων  εντός του Σπουδαστηρίου Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης, στον 6ο  όροφο της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών (γραφείο 647), και ανήκει στον Τομέα Αρχαιολογίας του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας (ΕΚΠΑ). Έχει ως στόχο την κατάρτιση των φοιτητών ως προς την  μελέτη και καταγραφή του υλικού της συλλογής καθώς και τη χρήση των αντίστοιχων εγχειριδίων και ειδικών μηχανημάτων. Η περιβαλλοντική συλλογή του εργαστηρίου αποτελείται από αρχαιοβοτανικό και αρχαιομαλακολογκό υλικό καθώς και από ανθρώπινο και ζωικό οστεολογικό υλικό. Επιπλέον ο χώρος αυτός φιλοξενεί  βιβλιοθήκη και εργαλειακό εξοπλισμό.

Το Εργαστήριο έχει ως αποστολή την εργαστηριακή και επιστημονική υποστήριξη της έρευνας και της άσκησης των προπτυχιακών και μεταπτυχιακών φοιτητών, οι οποίοι έχουν ως βασικό αντικείμενο την Περιβαλλοντική Αρχαιολογία. Συνεργάζεται με Εργαστήρια, Ερευνητικές Μονάδες, Ανώτατα Ιδρύματα του εσωτερικού και του εξωτερικού, και με επιστήμονες και φοιτητές από άλλα τμήματα του Πανεπιστημίου Αθηνών σε θέματα τα οποία σχετίζονται με την Αρχαιοπεριβαλλοντική Έρευνα. Αναλαμβάνει έρευνες πεδίου αλλά και πανεπιστημιακά ερευνητικά προγράμματα. Διοργανώνει επιστημονικά συνέδρια, συμπόσια, σεμινάρια, διαλέξεις και ημερίδες με καταξιωμένους επιστήμονες και συνεργάτες.

Ομάδα Περιβαλλοντικής Αρχαιολογίας του ΕΚΠΑ

Το Εργαστήριο Περιβαλλοντικής Αρχαιολογίας στεγάζει τα όνειρα μιας ομάδας  αρχαιολόγων, η οποία έχει ως στόχο της την εκπαίδευση της στη μελέτη αρχαιοπεριβαλλοντικού υλικού. Η ομάδα εμπλουτίζεται και ανανεώνεται συνεχώς με νέους φοιτητές, οι οποίοι θα ήθελαν να ασχοληθούν με τον συγκεκριμένο κλάδο ενώ παράλληλα συνδράμει παλαιότερα μέλη κατά τα πρώτα τους επιστημονικά βήματα. Τα μέλη της ομάδας συμμετέχουν ενεργά σε δρώμενα, τα οποία σχετίζονται με τον Τομέα της Αρχαιολογίας αλλά και του Περιβάλλοντος, προσπαθώντας να αφυπνίσει την οικολογική συνείδηση του κοινού με την τύπωση ενημερωτικών αφισών και φυλλαδίων.

Η Περιβαλλοντική Αρχαιολογία on line

 Παράλληλα με τις παραπάνω εργασίες έχει δημιουργηθεί βάση δεδομένων, όπου εντάσσονται όλα τα δημοσιευμένα αρχαιοπεριβαλλοντικά δεδομένα  των προϊστορικών ανασκαφών του ελληνικού χώρου και στην οποία ο χρήστης μπορεί με τις κατάλληλες λέξεις κλειδιά να βρίσκει ό,τι αναζητά. Επιπλέον στο διαδίκτυο έχει δημιουργηθεί ιστοχώρος, όπου αναρτώνται οι δραστηριότητες της Ομάδας  Περιβαλλοντικής Αρχαιολογίας του ΕΚΠΑ. Οι πληροφορίες αυτές σχετίζονται μεταξύ τους, με στόχο την ανασύσταση του περιβάλλοντος και του αρχαίου τοπίου μέσα από την συγκριτική μελέτη των αρχαιοπεριβαλλοντικών καταλοίπων.

Στοιχεία Επικοινωνίας

Διευθύντρια του Εργαστηρίου είναι η Καθηγήτρια Προϊστορικής και Περιβαλλοντικής Αρχαιολογίας Λίλιαν Καραλή.

Τηλέφωνο: 210 7277885

Email: ikarali@arch.uoa.gr

Ιστοσελίδα: https://environmentalarchaeology.wordpress.com/

————————————————————————————————

The course of Environmental Archaeology was taught for the first time in Greece in the 1980s at the University of Athens by L. Karali. After many years of efforts, the Laboratory of Archaeoenvironmental Studies was founded in 2003 according to the Presidential Decree No 104468/B1/2003 (OFFICIAL JOURNAL OF THE HELLENIC REPUBLIC, 6/10/2003, No 1445).

The Laboratory of Archaeoenvironmental Studies, with the initials EPA, is accommodated in the group of offices within the Library of Archaeology and History of Art on the 6th floor of the School of Philosophy of the University of Athens (office 647), and belongs to the Department of Archaeology of the Faculty of History and Archaeology (University of Athens). It aims at the training of students in the study and recording of the collection material as well as in the use of corresponding handbooks and special instruments. The environmental collection of the laboratory consists of archaeobotanical and archaeomalacological material, as well as of human and animal osteological material. Moreover this space hosts a library and technological equipment.

The laboratory has as its mission the laboratorial and scientific support of research and practice for the undergraduate and postgraduate students who take Environmental Archaeology as their major module. It collaborates with Laboratories, Research Units, National and International Higher Education Institutions, and with scientists and students from other departments of the University of Athens on issues related with Archaeoenvironmental Research. It undertakes field surveys, but also academic research programs. It organises scientific conferences, symposia, seminars, lectures and meetings with distinguished scientists and collaborators.

The Team for Environmental Archaeology

of the University of Athens


The Laboratory of Environmental Archaeology houses the dreams of a group of archaeologists who aim at their training in the study of archaeoenvironmental material. The team is being constantly enriched and renewed with new students who would like to work with the particular area, while at the same time it assists older members with their first scientific steps. The team members actively participate in events related to Archaeology and the Environment, in an effort to awaken the public environmental awareness with the production of informative posters and booklets.

Environmental Archaeology online

In step with the above initiatives, a database was created which includes all the published archaeoenvironmental data from the prehistoric excavations from Greece, and in which the users can find whatever they search for with the use of suitable keywords. Moreover, a website was created on the internet where the activities of the Team for Environmental Archaeology of the University of Athens are posted. This information aims at contributing in the reconstruction of the environment and the ancient landscapes through the comparative study of archaeoenvironmental remains.

 

* Contact details:

The director of the Laboratory is Lilian Karali, Professor of Prehistoric and Environmental Archaeology

Telephone: 210 7277885

Email: ikarali@arch.uoa.gr

Web page: https://environmentalarchaeology.wordpress.com/

Read Full Post »

Older Posts »

%d bloggers like this: