Feeds:
Posts
Comments

Archive for the ‘Μελέτες – Projects’ Category

 

Υπεύθυνη: ΚΑΤΣΙΑΔΑΚΗ ΕΛΕΝΗ

Μέλη ΔΕΠ που συμμετέχουν: ΓΑΡΔΙΚΑ ΚΑΤΕΡΙΝΑ (υπεύθυνη προγράμματος), ΑΝΕΖΙΡΗ ΣΟΦΙΑ, ΣΕΙΡΗΝΙΔΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΗ, ΚΑΡΑΛΗ-ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΙΟΥΛΙΑ, ΚΑΤΑΚΗΣ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ, ΚΟΠΑΝΙΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ

Έναρξη: 2013   |   Λήξη: 2015

Θεματική κατηγορία  Έρευνας: Αρχαιολογική έρευνα, Έρευνα πρωτογενούς – αρχειακού, βιβλιογραφικού, οπτικοακουστικού υλικού, Ψηφιακή έρευνα

 

Περιγραφή

  • Το έργο DARIAH ΑΤΤΙΚΗ αποσκοπεί στην ανάπτυξη εθνικής ψηφιακής υποδομής για την έρευνα στις Ανθρωπιστικές Επιστήμες με σκοπό τη διάδοση και καλύτερη αξιοποίηση των ψηφιακών δεδομένων και τεχνολογιών, την υποστήριξη των ελληνικών επιστημονικών κοινοτήτων, τη διεύρυνση του πεδίου έρευνας μέσω της διασύνδεσης κατανεμημένων ψηφιακών πόρων διαφόρων ειδών, την πρόσβαση, χρήση, δημιουργία και μακροπρόθεσμη διατήρηση ερευνητικών δεδομένων, πρωτογενών και δευτερογενών, σε ψηφιακή μορφή και την υποστήριξη της ανταλλαγής γνώσεων, μεθόδων και πρακτικών εργασίας μεταξύ επιστημονικών κοινοτήτων στις ανθρωπιστικές επιστήμες. Η δραστηριότητα της Υποδομής διεξάγεται σε συντονισμό με εκείνη της ευρωπαϊκής ψηφιακής υποδομής για τις τέχνες και τις ανθρωπιστικές επιστήμες DARIAH.
  • Το Πανεπιστήμιο Αθηνών αναλαμβάνει να υποστηρίξει συγκεκριμένες εργασίες στο πλαίσιο των παραπάνω ενοτήτων, δηλαδή τις ακόλουθες επιμέρους δράσεις: Υπηρεσίες κοινωνίας ψηφιακών πόρων, Εργαλεία και οδηγίες ανάπτυξης ψηφιακών πόρων, Υπηρεσίες ευρωπαϊκής υποδομής DARIAH, Παρατηρητήριο Ψηφιακών Ανθρωπιστικών Σπουδών.

 

Χρηματοδότηση

Κύρια πηγή χρηματοδότησης: Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ).

Χρηματοδοτικό Πρόγραμμα: ΕΣΠΑ

Ειδικός Λογαριασμός Κονδυλίων Έρευνας (ΕΛΚΕ): ΟΧΙ

Άλλες πηγές χρηματοδότησης:

 

Συμμετέχοντες

Προπτυχιακοί φοιτητές: ΌΧΙ

Μεταπτυχιακοί φοιτητές: ΝΑΙ

Ερευνητές:

  • ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΓΑΡΔΙΚΑ
  • ΚΩΣΤΑΣ ΚΟΠΑΝΙΑΣ
  • ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΧΑΣΙΑΚΟΥ
  • ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ ΚΑΤΑΚΗΣ
  • ΠΛΑΤΩΝ ΠΕΤΡΙΔΗΣ
  • ΙΟΥΛΙΑ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΚΑΡΑΛΗ
  • ΣΟΦΙΑ ΑΝΕΖΙΡΗ
  • ΣΕΛΗΝΗ ΨΩΜΑ
  • ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΝΙΚΟΛΑΟΥ
  • ΒΑΣΩ ΣΕΙΡΙΝΙΔΟΥ
  • ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΜΑΝΤΖΑΡΗΣ

Φορείς:

  • Ακαδημία Αθηνών (Συντονιστής έργου)
  • Πανεπιστήμιο Αθηνών
  • Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών
  • Τμήμα Ψηφιακής Επιμέλειας του Ερευνητικού Κέντρου Αθηνά
  • Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Συστημάτων Επικοινωνιών και Υπολογιστών του ΕΜΠ
  • Ίδρυμα Έρευνας και Τεχνολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης (με χωριστή πρόσκληση)

Read Full Post »

 

Νέα εργαλεία στα χέρια των αρχαιολόγων
Πώς οι θετικές επιστήμες μπορούν να βοηθήσουν αποτελεσματικά στον εντοπισμό θαμμένων αρχαιοτήτων, βυθισμένων πόλεων, αρχαίων ναυαγίων
Λίλιαν Καραλή, Γιώργος Φερεντίνος (επιμ.)
Τετράδια Γεωαρχαιολογίας

Εκδόσεις Ολκός,  2015,
σελ. 300, τιμή 20 ευρώ

 

Το πώς οι θετικές επιστήμες μπορούν να βοηθήσουν αποτελεσματικά τους αρχαιολόγους στον εντοπισμό θαμμένων αρχαιοτήτων, βυθισμένων πόλεων, αρχαίων ναυαγίων, αρχαίων λιμανιών κ.λπ. είναι το θέμα αυτού του βιβλίου. Επιστημονικό αλλά και κατανοητό στο ευρύ κοινό, αυτό το συλλογικό βιβλίο ασχολείται με έναν νέο κλάδο της Αρχαιολογίας,  τη Γεωαρχαιολογία.

 

Μέσα από μια σύντομη ιστορική αναδρομή ο αναγνώστης μυείται και κατανοεί τους στόχους και τη σημασία της Γεωαρχαιολογίας και της Περιβαλλοντικής Αρχαιολογίας στις σύγχρονες αρχαιολογικές έρευνες και την τεράστια συμβολή τους στην ερμηνεία των αρχαιολογικών δεδομένων. Εξηγεί πώς η Αρχαιολογία «δανείζεται» μεθόδους και τρόπο μελέτης από τις φυσικές επιστήμες, που είχαν φανερή επιτυχία στο να περιγράφουν και να εξηγούν τον κόσμο. Γενικότερα, με εύληπτο τρόπο, γίνονται προσιτά στο ευρύτερο κοινό επιστημονικά εργαλεία και μέθοδοι για τις οποίες γίνεται λόγος στις ανασκαφές των τελευταίων ετών.

 

Κάθε συγγραφέας, ανάλογα με την ιδιότητά του, παρουσιάζει ελκυστικά θέματα. Ο πυθμένας των θαλασσών παύει να είναι απρόσιτος, όπως είχε παραμείνει για χιλιετίες. Mε τη χρήση του ήχου επιτυγχάνεται η λεπτομερής επισκόπηση και αποτύπωσή του σε όλα τα βάθη και ο εντοπισμός αρχαίων ναυαγίων.  Υπερνικήθηκε η έλλειψη οξυγόνου, καθώς και οι τεράστιες πιέσεις και το πλήρες σκοτάδι που επικρατούν στα μεγάλα βάθη. Τα αρχαία ναυάγια προσφέρουν πλούτο πληροφοριών σχετικά με τον τρόπο ζωής των αρχαίων κοινωνιών. Οπως όλες οι καταστροφές, έτσι και τα ναυάγια αποτελούν ακραίες και τραγικές στιγμές στην ανθρώπινη ζωή. Συγχρόνως όμως διατηρούν αναλλοίωτα αρχαία ανθρώπινα δημιουργήματα, χάρη στις περιβαλλοντικές συνθήκες που επικρατούν στον βυθό της θάλασσας. Είναι πολύτιμα επίσης γιατί από τα ευρήματά τους μαθαίνουμε τους εμπορικούς δρόμους της αρχαιότητας, τις ναυπηγικές τεχνικές, την προέλευση πρώτων υλών και πολλές άλλες ενδιαφέρουσες πληροφορίες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα τα πρόσφατα εντυπωσιακά ευρήματα του ναυαγίου των Αντικυθήρων. Επίσης, με τις γεωαρχαιολογικές μελέτες κατανοούμε τους λόγους επιλογής παρακτίων θέσεων για τη δημιουργία αρχαίων λιμανιών, όπως το αρχαίο λιμάνι της Αλεξανδρείας, καθώς και τους λόγους εξαφάνισής τους. Οι ακτογραμμές αποτελούν ένα από τα δυναμικότερα περιβάλλοντα στη γη. Οι συνεχείς μεταβολές τους οφείλονται στην ενέργεια των κυμάτων, στα θαλάσσια ρεύματα, στις τεκτονικές κινήσεις, στις διαβρώσεις, στα φαινόμενα ευστασίας και ισοστασίας, στις αποθέσεις των ποταμών και τέλος στις παρεμβάσεις του ανθρώπου.

 

Αντίστοιχα στην ξηρά με τη Μαγνητική Χαρτογράφηση, χωρίς να είναι αναγκαίο να γίνει ανασκαφή και να χαθούν περιττός χρόνος και χρήματα, εντοπίζονται θαμμένα αρχαία μνημεία, όπως έγινε πρόσφατα με τη συγκλονιστική περίπτωση του τύμβου της Αμφίπολης, που έχει προκαλέσει το ενδιαφέρον του ελληνικού και διεθνούς κοινού. Επίσης, είναι πολύ ενδιαφέρον ότι οι αρχαιολόγοι μπορούν να εντοπίζουν τον τόπο προέλευσης του μαρμάρου στο οποίο είναι λαξευμένα τα αρχαία γλυπτά. Ενα ακόμη σημαντικό επιστημονικό εργαλείο αποτελούν τα Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών, τα οποία δίνουν τη δυνατότητα στον αρχαιολόγο να δημιουργεί τρισδιάστατα (3D) φωτορεαλιστικά μοντέλα, δυνατότητες πρόβλεψης αρχαιολογικών θέσεων, προσομοίωσης της παλαιογεωγραφίας μιας περιοχής κ.ά.

 

Οπως ο σύγχρονος κόσμος μας, έτσι και ο κόσμος του παρελθόντος ήταν σύνθετος και  πολυποίκιλος, όπου λάμβαναν χώρα βιολογικές, κοινωνικές, οικολογικές και τεχνολογικές αλλαγές. Αυτές με τη σειρά τους σηματοδοτούσαν την ύπαρξη θετικών ή αρνητικών εξελίξεων. Οι αρχαιοπεριβαλλοντικές λοιπόν μελέτες εντοπίζουν τα οικοσυστήματα του παρελθόντος, τις αιτίες κατάρρευσής τους, είτε από φυσικά φαινόμενα είτε από ανθρωπογενείς αιτίες, και μας βοηθούν να προβλέψουμε ή και να αποτρέψουμε παρόμοιες καταστροφές στο μέλλον. Τα κοινωνικά συστήματα αποτελούν και αυτά  τμήματα ενός οικοσυστήματος, που είναι μια ευρύτερη έννοια και τα περιλαμβάνει. Η έλλειψη σταθερότητας μεταξύ οικοσυστήματος και κοινωνικού συστήματος οδηγεί στη σταδιακή κατάρρευση του δεύτερου. Αρκετοί από τους πρώιμους νησιωτικούς πολιτισμούς (όπως στην περίπτωση των Κυκλάδων ο νεολιθικός πολιτισμός  στη νησίδα Σάλιαγκος, κοντά στην Αντίπαρο) θεωρείται ότι εξαφανίστηκαν λόγω της αδυναμίας τους να προσαρμοστούν στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του νησιωτικού περιβάλλοντος. Οι γεωαρχαιολογικές έρευνες έδειξαν ότι η επιλογή τοποθεσίας για την ίδρυση των πρώτων οικισμών σχετίζεται με την ύπαρξη φυσικής άρδευσης, εύφορου εδάφους κ.λπ. Αλλο πόρισμα γεωαρχαιολογικών μελετών είναι ότι ο ελλαδικός χώρος εποικίστηκε κατά τη νεολιθική εποχή πρώτα στην ακατοίκητη και εύφορη πεδιάδα της Θεσσαλίας από όπου οι κάτοικοί της διέδωσαν τον τρόπο ζωής τους στα Βαλκάνια. Ακόμη, η πληροφορία που αντλούμε από γεωαρχαιολογικές μελέτες ότι η Μήλος στο τέλος του Πλειστοκαίνου ήταν νησί και όχι ενωμένη με την ηπειρωτική Ελλάδα, οδηγεί στο συμπέρασμα πως η παρουσία οψιανού στο σπήλαιο Φράγχθι στην Αργολίδα απαιτούσε τη χρήση πλοιαρίου και την ικανότητα ταξιδιού και επιβίωσης στο νησιωτικό περιβάλλον. Επίσης, μια από τις  επιπτώσεις των κλιματικών αλλαγών στο περιβάλλον είναι και η αυξομείωση της στάθμης της θάλασσας, κίνδυνος υπαρκτός και στη σημερινή εποχή.

 

Οι γεωαρχαιολογικές μελέτες, επομένως, προσφέρουν πολύτιμα στοιχεία στην αρχαιολογική έρευνα, τα οποία είναι αδύνατον να προκύψουν με άλλον τρόπο. Η Γεωαρχαιολογία μπορεί εξίσου να συνεισφέρει στην προστασία και στη διαχείριση των πολιτιστικών μνημείων, κάτι ιδιαίτερα  σημαντικό για μια χώρα σαν την Ελλάδα, με πλούσια πολιτιστική κληρονομιά, αλλά και έντονους ρυθμούς οικιστικής ανάπτυξης, που συχνά οδηγούν στην καταστροφή των αρχαιοτήτων.

 

Το βιβλίο συμβάλλει δημιουργικά στη γοητευτική προσπάθεια κατανόησης και ερμηνείας του φυσικού περιβάλλοντος, μέσα στο οποίο έζησε και δημιούργησε ο άνθρωπος κατά το παρελθόν. Είναι προϊόν συνεργασίας ελλήνων επιστημόνων, αρχαιολόγων και γεωλόγων. Η επιμέλεια έχει γίνει από την καθηγήτρια Αρχαιολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Λίλιαν Καραλή και τον ομότιμο καθηγητή Γεωλογίας του Πανεπιστημίου Πατρών Γιώργο Φερεντίνο.

 

Η κυρία Ειρήνη Πέππα – Παπαϊωάννου είναι καθηγήτρια Κλασικής Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Read Full Post »

DNA casts doubt on Egyptian origin for ancient Cretans.

14 May 2013, Nature

 

When the British archaeologist Sir Arthur Evans discovered the 4,000-year-old Palace of Minos on Crete in 1900, he saw the vestiges of a long-lost civilization whose artefacts set it apart from later Bronze-Age Greeks. The Minoans, as Evans named them, were refugees from Northern Egypt who had been expelled by invaders from the South about 5,000 years ago, he claimed.

Modern archaeologists have questioned that version of events, and now ancient DNA recovered from Cretan caves suggests that the Minoan civilization emerged from the early farmers who settled the island thousands of years earlier.

Read More here

 

 

Read Full Post »

Older Posts »

%d bloggers like this: